Digitale Productpaspoort raakt vrijwel elk maakbedrijf in Europa

Voor de maakindustrie betekent het Digitale Productpaspoort een structurele verschuiving. Het paspoort is geen losstaand IT-project en ook geen tijdelijk duurzaamheidstraject. Het raakt de kern van de bedrijfsvoering en dwingt bedrijven om anders te kijken naar productdata, ketensamenwerking en de volledige levenscyclus van producten. Informatie die jarenlang verspreid was over tekeningen, handleidingen, systemen en afdelingen, moet samenkomen in een consistent en overdraagbaar digitaal geheel. Die ontwikkeling vraagt om fundamentele keuzes in processen, verantwoordelijkheden en datamanagement.

Wat is het Digitale Productpaspoort?

Het Digitale Productpaspoort is een digitaal dossier dat gekoppeld is aan een specifiek product of component. Hierin wordt informatie vastgelegd over herkomst, samenstelling, gebruik, onderhoud, hergebruik en recycling. Het paspoort is digitaal toegankelijk, bijvoorbeeld via een QR-code of een andere digitale identifier. Afhankelijk van de gebruiker kan verschillende informatie zichtbaar zijn, variërend van technische details voor servicepartners tot samenvattende gegevens voor toezichthouders. Het achterliggende doel is transparantie. Door betrouwbare en verifieerbare productinformatie beschikbaar te maken, wil de Europese Unie hergebruik, reparatie en recycling stimuleren. Tegelijkertijd wordt het eenvoudiger om te controleren of producten voldoen aan wet- en regelgeving. Het DPP fungeert daarmee als een informatie-infrastructuur onder de bredere transitie naar een circulaire economie.

Europese regelgeving

De juridische basis voor het Digitale Productpaspoort ligt in de ‘Ecodesign for Sustainable Products Regulation’ (ESPR). Deze verordening, die sinds 2024 van kracht is, vervangt en verbreedt eerdere ecodesignregels. Waar de focus voorheen vooral lag op energieverbruik tijdens de gebruiksfase, kijkt de ESPR expliciet naar de volledige levenscyclus van producten. Binnen dit kader wordt het DPP ingezet als instrument om productinformatie op een gestandaardiseerde manier beschikbaar te maken. Via gedelegeerde handelingen legt de Europese Commissie per productgroep vast welke informatie verplicht is en wanneer die verplichting ingaat.

Voor bijvoorbeeld batterijen zijn deze eisen al concreet uitgewerkt. Ook voor textiel en bepaalde elektronische producten zijn vergelijkbare verplichtingen aangekondigd. Voor de maakindustrie is hiermee duidelijk dat het geen kwestie is van of, maar van wanneer hun producten ook moeten worden voorzien van een DPP. Machines, metalen componenten en industriële modules vallen binnen de potentiële scope van de ESPR en worden door de Europese Commissie genoemd als kansrijke volgende categorieën.

Impact op toeleveranciers

Hoewel de Europese regelgeving zich primair richt op eindproducten en de partijen die deze op de markt brengen, meestal OEM’ers, betekent dat niet dat toeleveranciers buiten schot blijven. Integendeel: zodra een OEM’er onder een DPP-verplichting valt, wordt die verplichting doorvertaald naar de keten. Op het moment dat een OEM een digitaal productpaspoort moet opleveren, moet hij kunnen aantonen waaruit zijn product bestaat, waar materialen vandaan komen en hoe onderdelen gebruikt, onderhouden en verwerkt kunnen worden. Die informatie heeft de OEM in de praktijk niet zelf, maar is grotendeels afhankelijk van zijn toeleveranciers. Daarmee wordt de toeleverancier onvermijdelijk een essentiële schakel in de DPP-verplichting, ook al ligt de formele verantwoordelijkheid in eerste instantie niet bij de toeleverancier.

Voor metalen onderdelen, modules en machinecomponenten wordt verwacht dat zij vanaf circa 2027 tot 2028 onder de werking van de Europese productpaspoortregels gaan vallen, afhankelijk van productgroep, toepassing en de mate waarin een onderdeel kritisch is voor duurzaamheid of veiligheid.

Datavolwassenheid

Voor toeleveranciers is het daarom belangrijk om te begrijpen wat klanten concreet gaan vragen. Ook al ben je als toeleverancier niet zelf de paspoorthouder, je wordt wel degelijk dataleverancier. In de praktijk zal een OEM steeds vaker vragen om gestructureerde informatie over materiaalsoorten, de herkomst van materialen, bijvoorbeeld EU of non-EU en soms zelfs op landniveau, en de eventuele aanwezigheid van bepaalde stoffen in het kader van REACH- en SVHC-verplichtingen. Daarnaast gaat het om informatie over recyclebaarheid en materiaalzuiverheid, batch- of partijnummers en – bij kritische onderdelen – indicaties over levensduur of slijtagegedrag. Dit is grotendeels informatie die bij de meeste toeleveranciers al beschikbaar is, maar vaak verspreid over verschillende afdelingen en systemen, impliciet vastgelegd in documentatie of niet beschikbaar in een uniform en herhaalbaar formaat.

Wat van toeleveranciers realistisch wordt verwacht, is geen compleet digitaal productpaspoort of complexe IT-oplossingen, maar een hoger niveau van datavolwassenheid. OEM’ers willen kunnen vertrouwen op consistente en herleidbare productdata, waarbij duidelijk is waar de informatie vandaan komt en hoe actueel deze is. Diezelfde dataset moet bovendien herhaalbaar geleverd kunnen worden aan meerdere klanten, zonder telkens maatwerk of handmatige zoekacties. Zodra materiaalsoorten, processen of leveranciers wijzigen, moet die informatie ook worden bijgewerkt. Transparantie, consistentie en traceerbaarheid worden daarmee kernbegrippen in de relatie tussen toeleverancier en OEM. Gelukkig vraagt dit voor de meeste maakbedrijven geen grootschalige investeringen, maar wel een gestructureerde aanpak.

Data standaardiseren

Voor een metaaltoeleverancier begint dat met het in kaart brengen van het eigen productportfolio: welke onderdelen worden geleverd, aan welke klanten en in welke volumes. Vervolgens is het essentieel om te inventariseren waar relevante productdata zich bevindt, zoals materiaalinformatie, certificeringen, batchgegevens en tekeningen. Door deze basisdata te standaardiseren en eenduidige benamingen en codes te gebruiken, wordt het eenvoudiger om informatie te delen. Minstens zo belangrijk is het vastleggen van verantwoordelijkheden: wie binnen de organisatie is eigenaar van welke data, bijvoorbeeld engineering, kwaliteitszorg of verkoop. Tot slot loont het om actief het gesprek aan te gaan met de belangrijkste klanten en te vragen welke DPP-gerelateerde informatie zij straks nodig hebben. Dat voorkomt misverstanden later in het proces.

Niets doen is geen optie

Wie niets doet, loopt niet direct tegen boetes aan, maar wel tegen indirecte consequenties. OEM’ers zullen steeds vaker de voorkeur geven aan leveranciers die aantoonbaar DPP-ready zijn en hun productdata op orde hebben. Bedrijven die achterblijven krijgen te maken met meer ad-hoc vragen, handmatige datalevering en toenemende auditdruk. Ook bestaat het risico dat zij minder aantrekkelijk worden voor nieuwe projecten of tenders, waarin transparantie en duurzaamheid een steeds grotere rol spelen. In de praktijk zal geschiktheid voor het Digitale Productpaspoort zich ontwikkelen tot een vast onderdeel van leveranciersbeoordelingen, vergelijkbaar met kwaliteit, leverbetrouwbaarheid en certificering.

Het DPP markeert daarmee een structurele verandering voor de maakindustrie. Het dwingt bedrijven om productinformatie centraal te stellen en levenscyclusdenken te verankeren in hun processen. Voor organisaties die nu beginnen met het op orde brengen van hun data, ontstaat ruimte om deze transitie gefaseerd en gecontroleerd vorm te geven.